Author :
Abstract
Bu çalışma, devlet başkanının cezai sorumluluğu kavramını teorik, anayasal ve ceza hukuku perspektiflerinden bütüncül bir yaklaşımla ele almakta, parlamenter ve başkanlık sistemlerinde bu sorumluluğun uygulama biçimlerini karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Araştırmanın temel amacı, Moğolistan’da devlet başkanı (Cumhurbaşkanı) düzeyindeki cezai sorumluluğu, 1992 Anayasası’nın 35. maddesinde öngörülen sorumluluk mekanizmaları ve 36. maddesinde düzenlenen dokunulmazlık hükümleri çerçevesinde tanımlamak ve incelemektir.
Araştırma kapsamında, devlet başkanının dokunulmazlığının kapsamı ratione personae ve ratione materiae ilkeleri açısından ayırt edilerek, görevle ilgili suçlar ile kişisel suçlardan doğan sorumluluk türleri, bu süreçlerdeki ceza muhakemesi usullerinin özellikleri ve özellikle azil (impeachment) benzeri özel prosedürler ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, bu süreçlerde karşılaşılan yasal düzenleme çelişkileri, kurumsal zayıflıklar ve uygulamadaki zorluklar somut örnekler ve vaka çalışmaları ışığında çözümlenmiştir.
Bunun yanı sıra çalışma, ulusal anayasa hukuku ile uluslararası ceza hukuku arasındaki etkileşim ve koordinasyona odaklanarak, Moğolistan’ın Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü’ne taraf olmasıyla üstlendiği görev ve sorumlulukların, geleneksel devlet başkanı dokunulmazlığı doktrini ile nasıl çatıştığını veya bağdaştığını araştırmıştır. Özellikle uluslararası düzeydeki hesap verebilirlik gereklilikleri ile ulusal düzeydeki dokunulmazlık ilkeleri arasındaki gerilimin teorik ve pratik düzeyde ele alınması, bu çalışmanın özgün yönünü oluşturmaktadır.
Nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yürütülen bu çalışmada, belge incelemesi, karşılaştırmalı hukuk yöntemi ve vaka analizi teknikleri bir arada kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, Moğolistan’ın parlamenter sisteminde devlet başkanının cezai sorumluluğu meselesinin daha net ve sistematik bir şekilde anlaşılmasına destek sunmanın yanı sıra, ulusal hukuk bilimine katkıda bulunmayı, dokunulmazlık ve sorumluluk konularında farkındalık yaratmayı ve hem teorik hem de pratik açıdan önem taşıyan yeni öneri ve sonuçlar sunmayı hedeflemektedir.
Keywords
Abstract
This study examines the concept of the criminal responsibility of the head of state from a holistic perspective encompassing theoretical, constitutional, and criminal law dimensions, and comparatively analyzes its implementation in parliamentary and presidential systems. The primary objective of the research is to define and examine the criminal responsibility of the head of state (President) in Mongolia within the framework of the responsibility mechanisms stipulated in Article 35 and the immunity provisions regulated in Article 36 of the 1992 Constitution.
Within the scope of the research, the extent of the head of state's immunity is distinguished on the basis of the principles of ratione personae and ratione materiae. Furthermore, the types of responsibility arising from official and personal crimes, the characteristics of criminal procedure in these processes, and, in particular, special procedures similar to impeachment are analyzed in detail. Additionally, contradictions in legal regulations, institutional weaknesses, and practical challenges encountered in these processes are examined in light of concrete examples and case studies.
Furthermore, the study focuses on the interaction and coordination between national constitutional law and international criminal law, examining how the duties and responsibilities undertaken by Mongolia as a state party to the Rome Statute of the International Criminal Court may conflict with or align with the traditional doctrine of head of state immunity. In particular, addressing the tension between international accountability requirements and national immunity principles at both theoretical and practical levels constitutes a key original contribution of the study.
This study, based on qualitative research methods, employs document analysis, comparative legal methods, and case analysis techniques. The findings aim to support a clearer and more systematic understanding of the issue of the criminal responsibility of the head of state in Mongolia's parliamentary system, while also contributing to national legal scholarship, enhancing understanding of immunity and responsibility, and presenting new proposals and conclusions of both theoretical and practical importance.
