Türkiye’de Üçüncü Yaş Üniversiteleri: Birleşmiş Milletler Yaşlılık İlkeleri ve Aktif Yaşlanma Perspektifinden Bir Değerlendirme
Author :
Abstract
Bu çalışma, Türkiye’de faaliyet gösteren Üçüncü Yaş Üniversitelerini (Tazelenme Üniversiteleri), Birleşmiş Milletler Yaşlılık İlkeleri ve Dünya Sağlık Örgütü’nün Aktif Yaşlanma Yaklaşımı çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile protokol imzalamış 26 üniversite arasından, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında aktif olarak eğitim veren 17 üniversitenin ders müfredatı incelenmiştir. Çalışmada, söz konusu üniversitelerde sunulan ders içerikleri bağımsızlık, katılım, bakım, kendini gerçekleştirme ve itibar ilkeleri ile aktif yaşlanmanın temel boyutları açısından analiz edilerek, Türkiye’deki Üçüncü Yaş Üniversitelerinin aktif yaşlanma politikalarıyla ne ölçüde örtüştüğü ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonucunda Türkiye Üçüncü Yaş Üniversitelerinin aktif yaşlanma bağlamında sağlık, bakım ve yaşam boyu öğrenme ekseninde güçlü biçimde ele alındığını; BM yaşlılık ilkelerine uyum açısından bağımsızlık ve kendini gerçekleştirme boyutlarında görece uyum sağladığı ancak; katılım ve itibar ilkelerinin daha çok farkındalık düzeyinde kaldığı; ayrıca aktif yaşlanmanın katılım, hak temelli güçlenme ve kamusal görünürlük boyutlarında yapısal olarak derinleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords
Abstract
This study aims to evaluate Universities of the Third Age (Tazelenme Universities) operating in Türkiye within the framework of the United Nations Principles for Older Persons and the World Health Organization’s Active Ageing Approach. In this context, the curricula of 17 universities that were actively providing education in the 2024–2025 academic year were examined among a total of 26 universities that had signed a protocol with the Ministry of Family and Social Services. In the study, the course contents offered at these universities were analyzed in terms of the principles of independence, participation, care, self-fulfilment, and dignity, as well as the core dimensions of active ageing, in order to determine the extent to which Universities of the Third Age in Türkiye align with active ageing policies. The findings indicate that Universities of the Third Age in Türkiye address active ageing strongly along the axes of health, care, and lifelong learning; that they demonstrate a relatively strong alignment with the United Nations Principles for Older Persons in terms of independence and self-fulfilment; however, that the principles of participation and dignity remain largely at the level of awareness. Furthermore, the results suggest that active ageing needs to be structurally deepened in terms of participation in decision-making processes, rights-based empowerment, and public visibility.
