Osmanlı/Türk Musikisinde Nota ile İcra Sürecinin Başlangıcı, Gelişimi, Nota Yayıncılığı ve Repertuvara Etki Eden Kurumlar
Author :
Abstract
Bu çalışma, Osmanlı/Türk musikisinde nota ile icra sürecinin ortaya çıkışı, tarihsel gelişimi, nota yayıncılığı ve notanın repertuvarın tespiti üzerindeki etkilerini, sürece yön veren kurumlar üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Yüzyıllar boyunca sözlü kültürün bir uygulaması olan meşk sistemiyle aktarılan Osmanlı/Türk musikisi geleneğinde, 19. yüzyıldan itibaren porteli Avrupa notasının yaygınlaşmasıyla birlikte icra, eğitim, nota yayıncılığı ve repertuvar anlayışında önemli dönüşümler yaşanmıştır. Çalışmada, nota kullanımının gerekliliği, icra ve eğitim üzerindeki etkileri, nota yayıncılığı ile sözlü ve yazılı kültür arasındaki etkileşim, tarihsel ve müzikolojik bir perspektifle ele alınmıştır.
Araştırmamız, nitel bir yöntem olan belge incelemesine dayanmaktadır. Veriler; Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine ait arşiv belgeleri, nota yayınları, musiki kurumlarının talimatnameleri, dönemin tanıklıklarını içeren hatırat ile müzikoloji literatüründe yer alan ikincil kaynaklardan elde edilmiştir. Toplanan veriler, kronolojik ve tematik bir yaklaşımla analiz edilmiş; nota ile icranın yaygınlaşmasının repertuvarın tespiti, standartlaşması ve korunması üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Farklı meşk silsilelerinden gelen notalar üzerinden değerlendirme yapan repertuvar, denetleme ve danışma kurullarının repertuvara etkileri, dönemin tanıklıkları ve kurul toplantı tutanakları üzerinden incelenmiş olup karar mekanizmalarının hangi hususlarda etki ettiği ve karar alma aşamalarının neler olduğu tarafımızca incelenmiştir. Sonuç olarak, nota yazısının Osmanlı/Türk musikisinde yalnızca bir kayıt aracı olmadığı; icra anlayışını, eğitim modellerini ve repertuvarın günümüze aktarılma biçimini doğrudan etkileyen temel bir unsur olduğu ortaya konulmuştur.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the emergence and historical development of the performance process with notation in Ottoman/Turkish music, notation publishing, and the effects of notation on the determination of the repertoire, through the institutions that shaped the process. In the Ottoman/Turkish music tradition, which was transmitted through the meşk system, a practice of oral culture for centuries, significant transformations occurred in performance, education, notation publishing, and repertoire understanding with the widespread adoption of European notation from the 19th century onwards.
The study addresses the necessity of notation use, its effects on performance and education, and the interaction between notation publishing and oral and written culture from a historical and musicological perspective. Our research is based on document analysis, a qualitative method. Data sets are archival documents from the Ottoman and Republican periods, sheet music publications, regulations of music institutions, memoirs containing testimonies from the period, and secondary sources in musicology literature were used to obtain this data. The collected data was analyzed using a chronological and thematic approach; the effects of the widespread use of sheet music on the identification, standardization, and preservation of the repertoire were evaluated. The repertoire, which is evaluated based on sheet music from different training series, and the effects of supervisory and advisory boards on the repertoire were examined through testimonies from the period and minutes of board meetings. The aspects in which decision-making mechanisms were influential and the stages of decision-making were investigated by us. As a result, it has been shown that musical notation is not only a recording tool in Ottoman/Turkish music; it is a fundamental element that directly affects the understanding of performance, educational models, and the way the repertoire is transmitted to the present day.
