Author :
Abstract
Bu çalışma, Türkiye ve Çin’in yükseköğretim sistemlerini küresel akademik rekabet bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmada iki ülkenin tarihsel gelişim süreçleri, yapısal özellikleri, kalite güvencesi mekanizmaları, finansman modelleri, uluslararasılaşma stratejileri ve küresel sıralamalardaki yerleri analiz edilmiştir.
Türkiye’nin yükseköğretim sistemi, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan dönüşüm süreciyle laik ve modern bir yapıya evrilmiş, 2000’li yıllarda üniversite sayısındaki artışla kitleselleşmiştir. Ancak bu büyüme, kalite ve akademik özerklik alanlarında çeşitli sorunları beraberinde getirmiştir. Çin ise Mao dönemindeki merkeziyetçi ve ideolojik temelli eğitim sisteminden, Deng Xiaoping sonrası dönemde uluslararasılaşma ve araştırma odaklı bir modele geçiş yapmıştır. Özellikle “Double First-Class” girişimiyle dünya çapında üniversiteler yaratmayı hedefleyen Çin, bu süreçte nitelikli bilimsel üretim ve uluslararası görünürlükte önemli başarılar elde etmiştir.
Her iki ülke de yükseköğretimi stratejik bir kalkınma aracı olarak benimsemiş olsa da, Çin’in uzun vadeli planlama, yüksek kamu yatırımı ve seçici kalite politikaları sayesinde küresel rekabette daha avantajlı bir konuma ulaştığı görülmektedir. Türkiye ise Araştırma Üniversiteleri modeliyle araştırma kapasitesini artırma yolunda adımlar atmakta; ancak sistem genelinde kalite, eşitlik ve uluslararasılaşma açısından daha bütüncül ve sürdürülebilir politikalara ihtiyaç duymaktadır.
Keywords
Abstract
This study offers a comparative analysis of the higher education systems of Turkey and China within the context of global academic competition. It examines the historical development processes, structural characteristics, quality assurance mechanisms, funding models, internationalization strategies, and positions in global rankings of both countries.
Turkey’s higher education system has evolved into a secular and modern structure through a transformation process stretching from the Ottoman Empire to the Republic, becoming more widespread in the 2000s with a significant increase in the number of universities. However, this expansion has brought about various challenges in terms of quality and academic autonomy. In contrast, China transitioned from a centralized and ideologically driven education system during the Mao era to a more internationalized and research-oriented model after the reforms of Deng Xiaoping. Particularly through the “Double First-Class” initiative, China has aimed to establish world-class universities and has achieved remarkable success in terms of high-quality scientific output and international visibility.
Although both countries consider higher education a strategic tool for development, China appears to have gained a more competitive position globally through long-term planning, substantial public investment, and targeted quality policies. Turkey, on the other hand, has taken steps to increase its research capacity through the Research Universities model; however, the system still requires more comprehensive and sustainable policies regarding quality, equity, and internationalization.
