ACADEMIC SOCIAL RESOURCES JOURNAL, Yıl 2024 Sayı Cilt 9 Sayı 5

Detection of the Relationship Between Firm Age and Discretionary Accrual Manipulation Practices: Evidence From BIST

Ömer Faruk Büyükkurt — 2024-10-26

Bu çalışma, 2013 ile 2019 yılları arasında BIST (Borsa İstanbul) üzerinde listelenen imalat firmalarında şirket yaşı ile isteğe bağlı tahakkuk manipülasyonu arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Veri seçim kriterleri uygulandıktan sonra, nihaî örneklem çeşitli imalat alt sektörlerinden elde edilen 1.063 firma-yıl gözleminden oluşmuştur. Dechow Modeli aracılığıyla tespit edilen isteğe bağlı tahakkuklar, çalışmanın bağımlı değişkeni olarak kullanılmıştır. Şirket yaşının tahakkuk manipülasyonu üzerindeki etkisini izole etmek için finansal kaldıraç, firma büyüklüğü, aktif karlılığı (ROA) ve piyasa-defter değeri oranı kontrol değişkenleri çalışmaya dahil edilmiştir. Ayrıca, isteğe bağlı tahakkuk seviyelerini etkileyebilecek zaman ve sektörle ilgili varyasyonları hesaba katmak amacıyla, yıl ve alt sektör bazında kukla değişkenler kullanılmıştır. Çalışmada, sabit etkili panel veri çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Bu tercih, Breusch-Pagan Lagrange Çarpanı (LM) Testi ve Hausman Testi uygulanarak doğrulanmış ve sabit etkiler yaklaşımının alternatif modellere kıyasla daha uygun olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın bulguları, firma yaşı ile isteğe bağlı tahakkuk manipülasyonu arasında önemli bir negatif ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum, görece yaşı daha fazla olan firmaların sektörel itibarları ve daha sağlam iç kontrol mekanizmalarının bir sonucu olarak ortaya çıkmış olabilir. Ayrıca, firma büyüklüğü ve aktif karlılığı ile gelir artırıcı isteğe bağlı tahakkuk manipülasyonu arasında anlamlı etkileşim gözlemlenmiştir

Eudaimonia’ya Giden Yol: Aristoteles’in Etik-Siyaset İlişkisine Yönelik “Pratik Bilgelik” Rehberliğinde Eleştirel Bir Çözümleme

Kemal Bozkaya — 2024-10-26

Bu makale, ahlak ve siyaset kavramlarının Anti Çağ’dan günümüze kadar süregelen felsefi tartışmalar ışığında, birbirine sıkı sıkıya bağlı olan bütünleşik yapısını analiz etmektedir. Ahlak ve siyaset, bireyin toplumsal varoluşunu ve eylemlerinin yönünü belirleyen temel dinamikler olarak felsefenin merkezinde yer almıştır. Bu bağlamda, Aristoteles ve Platon’un bu iki kavrama dair düşünceleri incelenmekte; bu düşünürlerin etik ve siyasal teorilerinin modern dünya görüşleri üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir. Aristoteles’in etik ve siyaset anlayışı, “eudaimonia” (mutluluk) kavramını nihai amaç olarak ele alırken, siyaseti bu amaca ulaşmanın vazgeçilmez aracı olarak görür. Onun pratik felsefesi, ahlak ve siyaset arasındaki karşılıklı etkileşimi vurgulayan bir yaklaşımla bireyi bütüncül bir çerçevede değerlendirir. Bu yaklaşım, David Ross’un Aristoteles’in etiğini toplumsal ve ahlaki boyutlarıyla ele almasıyla desteklenir.

Ayrıca çalışmamızda Aristoteles’in "phronesis" (pratik bilgelik) ve "mesos" (orta yol) kavramlarının ahlak ve siyaset ilişkisi içindeki belirleyici rolleri detaylandırılmış; “Nikomakhos’a Etik,” “Eudemos’a Etik” ve “Magna Moralia” gibi eserlerde bu kavramların nasıl ele alındığı derinlemesine analiz edilmiştir. Platon’un “Devlet” adlı eserinde ideal toplum düzeni ve siyasetle erdem arasındaki bağıntı vurgulanmış ve bu bağlamda ahlakın siyasal yapıların temelini oluşturduğu düşüncesi pekiştirilmiştir. Sonuç olarak, Aristoteles ve Platon’un görüşlerinin modern siyaset ve ahlak anlayışında hâlâ geçerliliğini koruduğu ve etik ile siyasetin toplumun düzeninde ve bireysel yaşamın yönlendirilmesinde merkezi bir role sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Beden Eğitimi ve Spor dersinde gerçekleştirilen

Aykut TOSUN — 2024-10-26

Makalenin amacı “Beden Eğitimi ve Spor dersinde gerçekleştirilen "Eğitsel Oyunlar" moral ve motivasyon açısından etkili olmuştur/olmamıştır. Çünkü......” kavramına ilişkin metaforik algılarının üniversite öğrencileri perspektifinden belirlenmesidir. Araştırmanın örneklemini Hereke Ömer İsmet Uzunyol MYO’da 2023-2024 eğitim öğretim bahar yarıyılında okuyan ve üniversite seçmeli ders olan Beden Eğitimi ve Spor dersini seçen 2 sınıf 123 öğrenci oluşturmakta olup öğrenciler çalışmaya gönüllü olarak katılmışlardır. Araştırma kapsamında öğrencilerden “Beden Eğitimi ve Spor dersinde gerçekleştirilen "Eğitsel Oyunlar" moral ve motivasyon açısından etkili olmuştur/olmamıştır. Çünkü......” cümlelerini tamamlamaları istenmiş olup öğrencilere metafor cümlesi içeren form yazılı olarak verilmiştir. 123 öğrenciden 8 öğrencinin soruları cevaplamadığı 115 öğrencinin soruları cevapladığı 2 öğrencinin ise olmamıştır şeklinde 1 öğrencinin ise derslere katılmadığı ancak eminim iyidir şeklinde cevapladığı 112 öğrencinin ise birbirinden farklı cevaplar verdikleri görülmüştür. Ankete katılanların toplamda 115 metafor ürettikleri belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları öğrencilerin ilk yardımın önemi hususunda farkındalıkları olduğu yönündedir.

Merkez Bankası Dijital Para Birimlerinin Makroekonomik ve Politik Etkilerinin Değerlendirilmesi

Ayşen Bakkaloğlu — 2024-10-26

Son yıllarda, Merkez Bankası Dijital Para Birimleri (CBDC'ler) dünya çapında politika yapıcılar, ekonomistler ve teknoloji uzmanları arasında önemli bir tartışma konusu olarak ortaya çıkmıştır. Bitcoin gibi merkezi olmayan kripto para birimlerinin aksine, CBDC'ler merkez bankaları tarafından çıkarılan ve düzenlenen itibari para birimlerinin dijital formlarıdır. Bu çalışma, CBDC'lerin makroekonomik etkilerini araştırmakta, ekonomik verimlilik üzerindeki etkilerine, para arzıyla ilişkili maliyetlere ve politika perspektiflerine odaklanmaktadır. Bu çalışmanın önemi, CBDC'lerin finansal sistemler ve ekonomiler üzerindeki dönüştürücü etkileri hakkında merkez bankalarını ve politika yapıcıları bilgilendirme potansiyelinde yatmaktadır.

Araştırmamız birkaç kritik soruyu ele almayı amaçlamaktadır: CBDC'ler azalan işlem maliyetleri ve artan işlem hızları yoluyla ekonomik verimliliği nasıl artırabilir? Geleneksel para birimlerinden dijital para birimlerine geçiş sırasında para arzı maliyetlerindeki potansiyel değişiklikler nelerdir? CBDC'ler daha fazla ekonomik kapsayıcılığı ve istikrarı nasıl teşvik edebilir? Bu sorular, CBDC'lerin uygulanmasıyla ilgili potansiyel faydaları ve zorlukları araştırdıkları ve makroekonomik etkilerinin kapsamlı bir şekilde anlaşılmasını sağladıkları için çok önemlidir.

Çin'in dijital yuanı ve Bahamalar'ın sand doları da dahil olmak üzere devam eden CBDC projelerinin ayrıntılı vaka çalışmaları aracılığıyla, bu dijital para birimlerinin uygulama stratejilerini, faydalarını ve zorluklarını analiz ediyoruz. Bu vaka çalışmaları, benzer girişimleri düşünen diğer ülkelere rehberlik edebilecek değerli bilgiler ve en iyi uygulamalar sunmaktadır. Bulgularımız, CBDC'lerin finansal sistemleri, ödeme yapılarını ve para politikalarını yeniden tanımlama potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. İşlem verimliliğini önemli ölçüde artırabilir, para arzı maliyetlerini azaltabilir ve daha fazla finansal katılımı teşvik edebilirler. Bununla birlikte, gizlilik endişelerinin, siber güvenlik tehditlerinin ve geleneksel bankacılık sistemleri üzerindeki etkilerinin ele alınması, başarılı bir şekilde uygulanmaları için çok önemlidir.

Sonuç olarak, araştırmamız CBDC'lerin modern ekonomik sistemler içindeki rolleri ve potansiyel etkilerinin kapsamlı bir incelemesini sunmaktadır. Bu çalışma hem faydaları hem de riskleri anlayarak, dijital para birimlerinin geliştirilmesi ve uygulanmasında yer alan paydaşlar için kritik bilgiler sunmakta ve CBDC'lerin ekonomik verimlilik ve istikrara olumlu katkıda bulunmasını sağlamaktadır.

IVR Sistemlerindeki Çağrı Sayılarının Tahmininde Doğrusal Regresyon ve Makine Öğrenmesi Modelleri

Merve Baştuğ Kadriye Hilal Topal — 2024-10-26

Çağrı hacmi tahminleri, çağrı merkezlerinin operasyonlarının optimizasyonunda daha verimli ve etkili bir şekilde yönetilmesine olanak tanımaktadır. Ayrıca, çağrıların etkin yönetimi, çağrı hizmeti verilen işletmelerin müşteri memnuniyeti ve marka itibarını artırmada önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, çağrı merkezi operasyonlarının optimizasyonunda yapay zeka ve makine öğrenmesi modellerinin uygulanabilirliğinin ve etkinliğini araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç için, REST API kullanarak C# diliyle çağrı merkezlerinin karşılaştığı mevcut sorunlara yapay zeka destekli çözümler sunma potansiyeline sahip AGI tabanlı bir sistem geliştirilmiş ve IVR çağrıları kullanılarak aylık bir zaman serisi veri seti oluşturulmuştur. Bu veri setine doğrusal regresyon, rassal orman ve yapay sinir ağları modelleri uygulanarak, her birinin performansı MAE, MAPE, RMSPE hatalara dayalı kriterleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, doğrusal regresyon modelinin, basit bir eğilim çizgisi çizmekle sınırlı kaldığı ve yüksek hata kriteri değerleri ile veri setindeki değişkenliği yakalayamadığı gözlemlenmiştir. Yapay sinir ağları modeli ile 500 epoch ile öğrenme sürecini artırılmış, daha karmaşık ilişkiler öğrenilmeye çalışmış olsa da, hata kriterlerine göre değerlendirildiğinde çok yüksek bir tahmin performansı elde edilememiştir. Rassal ormanlar modeli, veri setindeki karmaşıklıkları modelleme konusunda diğer iki modele kıyasla daha düşük hata kriteri değeri ile değişkenliği yakalamada en başarılı model seçilmiştir. Bu bulgular ışığında, çağrı hacmi tahmininde rassal orman dışındaki iki modelin oluşturulan IVR çağrıları veri setindeki takvim etkilerini, tatil dönemleri ve diğer etkenleri yansıtmada yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sosyal Medyada Reçetesiz Ürün Reklamlarının Gösterge Bilimsel Analizi: Türkiye Örneği

Kezban Özer Süleyman Karaçor — 2024-10-26

Sosyal medya platformlarının son yıllardaki hızlı yükselişi pazarlama anlayışına yeni bir boyut kazandırmıştır. Firmalar, geleneksel medyada bulunmayan bağlantıya ve iş birliğine imkân tanıması, mevcut ve potansiyel müşterilerin sosyal medya platformlarını daha çok kullanması ve maliyetinin de geleneksel medyaya oranla daha düşük olması gibi nedenlerle, sosyal medya platformlarını pazarlama amaçlı olarak kullanmaktadır. Günümüzde sosyal medyada giyimden kozmetiğe, turizmden gıdaya kadar pek çok sektörün reklamlarına rastlamak mümkündür. Sosyal medyayı bir reklam mecrası olarak kullanan sektörlerden biri de sağlık sektörüdür. İlaç tanıtımı ile ilgili birçok ülkede farklı yasal uygulamalar bulunmakla birlikte Türkiye’de sadece reçetesiz ilaç olarak adlandırılan (Over the Counter/OTC) ürünlerin reklamı yapılabilmektedir. Reçetesiz ürün grupları sindirim sistemini düzenleyen ürünler, takviye gıdalar, soğuk algınlığında kullanılan ürünler, vitaminler, zayıflama ürünleri ve sigara bırakmaya yardımcı ürünler gibi çeşitli ürünlerden oluşmaktadır. Bu ürün gruplarından bir diğeri de bu çalışmanın konusunu oluşturan ve hem sağlık hem de güzellik amacıyla kullanılan kolajenlerdir. Özellikle tüketim kültürünün etkisiyle oluşturulan güzellik anlayışının hem geleneksel hem de sosyal medya platformlarında çok sık paylaşılması neticesinde kullanıcılar, estetik görünebilmek amacıyla kolajenleri ilaç, krem, serum gibi formlarda kullanmaktadırlar. Buradan hareketle bu çalışmada sosyal medya platformlarında reçetesiz ilaç pazarlamasının nasıl yapıldığını ortaya koymak maksadıyla Nutraxin firması tarafından üretilen Nutraxin Kolajen ve Orzax firması tarafından üretilen Day2Day Kolajen’in 2023 yılında Instagram’da yayınlanan ve ünlü karakterlerin rol aldığı reklamlarının gösterge bilimsel analizi yapılacaktır.

Süleymaniye Kütüphanesinde Bulunan Sultan I. Ahmed Koleksiyonuna Ait 00013 Envanter Numaralı Kur’an-ı Kerim’in Tezyinatı

Seda Külekci Hüseyin Elitok — 2024-10-26

Müslüman Türkler, yalnızca savaş meydanlarında değil, aynı zamanda ilim ve sanat alanında da İslam’ın hünerli neferleri olmuş, bu bağlamda en seçkin örnekleri ortaya koymuştur. Bahsi geçen sanat alanlarından biri de el yazması kitaplardır. Sanatçılar, el yazmalarıyla yüzyıllar boyunca dinî, ilmî ve edebî konularda sayısız esere imza atmıştır. Ecdadımız içeriği kadar sanat değeri de yüksek olan bu eserleri insanlığa bir hediye olarak miras bırakmışlardır. El yazması eserlerden başta Kur’an-ı Kerimler olmak üzere bahsi geçen eserlerin örnekleri, kütüphanelerde, müzelerde ve özel koleksiyonlarda halen günümüzde varlıklarını sürdürmektedir.

Çalışmaya konu olan eser Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’nde bulunmaktadır. Yüzlerce eser arasından seçilen Sultan I Ahmed Koleksiyonuna ait 00013 envanter numaralı Kur’an-ı Kerim tezyini açıdan ele alınarak incelenmiştir. Nesih hattıyla yazılan eserin serlevhası ile birlikte 114 surenin tamamının tezyin edildiği ve farklı 7 adet tasarımdan oluştuğu anlaşılmaktadır. Kur’an-ı Kerim’in güllerinde 4 farklı tasarım yapılmıştır. Güller genel olarak madalyon tarzındadır. Eserde durak gülleri tek tip olarak uygulanmıştır. Karahisârî Kur’an-ı mantığında sayfa yapısına sahip olan eserin tüm sayfalarında simetrik tasarlanmış 4 adet koltuk tezhibi bulunmaktadır. Koltuklar sade bir tasarıma sahip olup yine tek tip münhaniden oluşmaktadır.

Hâtime sayfasının nesih hattı ile sonradan yazılmış olduğu tahmin edilmektedir. Şefik Efendi tarafından (1134-1721) tamir edilmiş ve 21 Rebiülevvel 1265-1848 tarihinde bir hanım sultan tarafından vakfedildiği düşünülmektedir. Ancak bu eserin kesin olarak hangi tarihte yazılıp ve bezendiği bilinmemektedir.

Eser, yazı, desen, motif, teknik ve üslup bakımından ele alınarak incelenmiş, desen çizimleri yapılmış ve ayrıca aynı koleksiyonda bulunan 00012 envanter numaralı Kur’an-ı Kerim ile karşılaştırma yapılarak tarihlendirilmeye çalışılmıştır.

Benim Zürafam Uçabilir Adlı Çocuk Hikâye Kitabının Mantıksal Düşünme Açısından İncelenmesi

Seray İrem Tabur Ekrem Ziya Duman — 2024-10-26

Bu çalışmada, mantıksal düşünme örneklerinin çocuk kitaplarındaki yansımaları incelenmiştir. Bu bağlamda problem durumu, Mert Arık'ın "Benim Zürafam Uçabilir" adlı kitabının akıl yürütme türleri ve mantıksal düşünmenin varlığı ve kapsamını sorgulamaktır. Araştırmanın amacı ise bu kitabın mantıksal düşünme yeteneğine katkıda bulunan bilişsel kavramları ve akıl yürütme türlerini belirleyip sınıflandırmaktır. Çocuk edebiyatı ile ilgili eserlerin çocukların bilişsel gelişimine ve mantıksal düşünme becerilerine katkı sağlaması çalışmayı önemli kılmaktadır. Ayrıca mantık eğitiminin çocuklarla felsefe yapmadan önce verilmesi gerektiği önerilmektedir. Bu bağlamda, çocuklarla felsefe uygulamalarının etkinliğinin artırılması için mantık eğitiminin daha belirgin bir şekilde entegre edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Eğitimciler, ebeveynler ve çocuk kitabı yazarları için, mantıksal düşünme öğelerini içeren kitapların seçilmesi ve bu tür kitapların üretiminin teşvik edilmesi önerilmektedir.

الشيخ عبد الحكيم السيالكوتي جهوده ومنهجه في حاشيته على تفسير القاضي البيضاوي

Abdulrazak Mohamad — 2024-10-26

نبغ الشيخ السيالكوتي في عصره في شتى أنواع العلوم، ولاقى قبولاً من حاكم عصره، فأكرمه وهيأ له الأسباب التي تعينه على خدمة العلم، عني بتفسير القاضي البيضاوي وكتب حاشيته المشهورة، وكرَّس جميع ما أوتي من علم لشرح دقائق الإمام البيضاوي، فلاقت الحاشية قبولاً عند العلماء، وخاصة في بلاد الهند، بذل الشيخ السيالكوتي جهداً كبيرًا حتى يستطيع الواصف للحاشية أن يقول إنه شرح عبارات البيضاوي عبارة عبارة، وفي بعض الأحيان كلمة كلمة، فتميزت الحاشية بدقة العبارة، وعمق المعنى، فدرَس جميع الجوانب العلمية، النحوية والصرفية والبلاغية، والعقدية، والفقهية، والإشارية، والتصوف. ووجَّه أقوال البيضاوي واجتهد في بيان قصده، وردَّ على المخالفين كالمعتزلة والكراميَّة والظاهرية، وانتصر لمذهب أهل السنة والجماعة، ورجح الأقوال، وبين الضعيف والصحيح فيها، فغدت الحاشية غزيرة في معانيها ومبانيها، وجمع فيها من ألوان العلوم والفنون مالا يحصى، فمزج بين اللغة والفقه والعقيدة والمنطق والتفسير والأدب والتصوف، كل ذلك بأسلوب علميٍّ زاخر بالعلوم والمعاني والمعارف، وعبارة قوية متينة، يفصِّل ذلك ويشرحه بأسلوب المناطقة والفلاسفة والحكماء والنحويين والبلاغيين واللغويين، فاستفاد منها طلاب العلم من جميع الجوانب والفنون، وقد تميز الشيخ السيالكوتي بالحب الكبير والاحترام للعلماء والأكابر، ولم يمنعه ذلك من النقد العلمي القائم على تبيين الرأي الذي يراه صحيحاً، فجمع في منهجه هذا بين العالم الذي يجل العلم وأهله وبين الناقد البصير الأديب.

Anadolu Selçuklu Çinilerinde Bereket Temalı Süsleme Unsurları

Soner Şanlı — 2024-10-26

Anadolu Türkler tarafından fetih edilip yerleşmeye başlanmasıyla yeni kentlerin kurulması da hız kazanmıştır. Kurulan yeni şehirlerde Türklere özgü yeni kamu binaları yapılmaya başlanmış ve bu binaları başta çini olmak üzere çeşitli sanat dallarıyla süslemişlerdir. Selçuklular, Orta Asya’dan kalma geleneklerin büyük bir kısmını devam ettirmişlerdir. Başka bir deyişle Türler, İslam öncesi sahip olduğu kültürel zenginliğini, sonrasında da büyük çoğunluğu ile koruyup Türk İslam sentezini oluşturmuştur. Bazı eski alışkanlıklarını terk etmeyip onları İslam dini ile harmanlayıp yeni bir kültür geliştirmişlerdir. Türk sanatları arasında çininin önemli bir yeri vardır. İmar ettikleri binaları eşsiz çini süslemeler ile donatmışlardır. Türk çini sanatının mozaik, lüster, sıraltı, minai ve kakma çini gibi uygulayış teknikleri bulunmaktadır. Ancak bu araştırmada sıraltı tekniği ile yapılan çiniler ele alınmıştır. Çini süslemelerde farklı temaların işlendiği çeşitli kompozisyonlar bulunmaktadır. Kullanılan motifler arasında, insan, bitki, hayvan ve mitolojik varlıklar yer almaktadır. Kompozisyonlarda korku, sevinç, mutluluk, güç, vahşi yaşam, bereket ve zenginliği ifade eden semboller bazen beraber bazen de tek başlarına kullanılmıştır. Dikkat çeken kompozisyonlardan biride bereket temalı kompozisyonlardır. Bereket temalı kompozisyonlarda, haşhaş nar, başak ve balık gibi bereketi sembolize eden bitkisel ve hayvan motifleri kullanılmıştır. Bu motifler genellikle soylu bir insan figürünün ellerinde tuttuğu kompozisyonlar içerisinde kendilerine yer bulmuştur. Araştırmanın amacı Türk gelenek ve inanışlarındaki bereket kavramını sembolize eden varlıkların Türk çini sanatındaki yerini ve önemini ifade etmektir.