Author :
Abstract
Yirminci yüzyılın ilk yarısında Birinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı ve aynı dönemde yaşanan Holokost gibi Avrupa’yı ve dünyayı sarsan felaketler nedeniyle yıkımlar yaşanmış ve sınırlar yeniden çizilmiştir. Bu süreçte modern özne, yersiz yurtsuz bırakılmış, geçmişle ilişkisi travmatik bir boyut almıştır. Bu dönemin trajedisine bizatihi tanıklık etmiş olan Stefan Zweig, sürgün yıllarında kaleme aldığı Dünün Dünyası: Bir Avrupalının Anıları adlı eserinde, yok olan bir medeniyetin envanterini çıkarmıştır. Bu çalışmanın amacı ise, Zweig’ın söz konusu eserini Svetlana Boym’un nostalji kuramı, özellikle de yansıtmacı nostalji (reflective nostalgia) kavramı ekseninde incelemektir. Çalışma, eserin merkezindeki geçmişe yönelme edimini kuramsal bir çerçevede ele alarak Türkçe Zweig literatüründeki bir boşluğa katkı sunmayı hedeflemekte ve bu incelemeyi yakın okuma aracılığı ile gerçekleştirmektedir. Kökeni itibarıyla eve dönüş (nostos) ve acı (algia) kelimelerine dayanan nostalji, modern bireyin zaman ve mekân kaybı karşısında geçmişe duyduğu özlemi ifade etmektedir. Çalışmada, Hitler Almanya’sının izlediği yayılmacı politikalar ve ari ırk ideolojisi, geçmişi milliyetçi mitler üzerinden yeniden inşa etmeyi hedefleyen onarıcı nostalji (restorative nostalgia) örneği olarak ele alınmıştır. Bu yıkıcı tablo karşısında Zweig’ın tutumu ise zamanın geri döndürülemezliğini kabul eden yansıtmacı nostalji (reflective nostalgia) kavramıyla ilişkilendirilmiştir. İnceleme sonucunda Zweig'ın nostaljiyi bir eve dönüş aracı olarak değil, içinde bulunduğu çağın barbarlığına karşı bireysel ve kültürel belleğe dayanan bir hayatta kalma aracı olarak kullandığı görülmektedir.
Keywords
Abstract
In the first half of the twentieth century, catastrophes that shook Europe and the world - the First World War, the Second World War, and the Holocaust that took place in the same period - caused widespread devastation and led to the redrawing of borders. In this process, the modern subject was rendered homeless and uprooted, and its relationship with the past assumed a traumatic dimension. Stefan Zweig, who personally witnessed the tragedy of this era, took stock of a vanished civilization in his work The World of Yesterday: Memoirs of a European, written during his years of exile. This study aims to examine Zweig's aforementioned work within the framework of Svetlana Boym's theory of nostalgia, particularly the concept of reflective nostalgia. By addressing the act of turning toward the past that lies at the heart of the work within a theoretical framework, the study aims to contribute to a gap in the Turkish literature on Zweig, and it carries out this examination through close reading. Etymologically derived from the words nostos (return home) and algia (pain), nostalgia expresses the longing of the modern individual for the past in the face of the loss of time and space. In this study, the expansionist policies of Hitler's Germany and its Aryan race ideology are addressed as an example of restorative nostalgia, which seeks to reconstruct the past through nationalist myths. In contrast to this destructive landscape, Zweig's stance is associated with the concept of reflective nostalgia, which acknowledges the irreversibility of time. The examination reveals that Zweig uses nostalgia not as a means of returning home, but as a means of survival grounded in individual and cultural memory against the barbarism of the age in which he found himself.
Keywords
Stefan Zweig, Reflective Nostalgia, The World of Yesterday
