Kadın İşgücüne Katılım, Doğurganlık ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Üzerine Eşbütünleşme ve Nedensellik Analizi
Author :
Abstract
Bu çalışma, Türkiye ekonomisi özelinde kadın işgücüne katılım, doğurganlık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkileri bütüncül bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Söz konusu üç değişken arasındaki etkileşim, yalnızca ekonomik performansın değil, aynı zamanda demografik dönüşüm süreçlerinin anlaşılması bakımından da kritik öneme sahiptir. Bu doğrultuda, çalışmada 1990-2024 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak zaman serisi analizine dayalı bir ekonometrik yaklaşım benimsenmiştir. Çalışmada öncelikle değişkenlerin durağanlık özellikleri Augmented Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi ile incelenmiş, ardından değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkiler Johansen eşbütünleşme yöntemi ile test edilmiştir. Elde edilen bulgular, değişkenler arasında uzun dönemli bir denge ilişkisinin varlığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, kısa dönem dinamikleri ve dengeye dönüş süreci Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) aracılığıyla analiz edilmiştir. VECM sonuçları, sistemin uzun dönem dengesine güçlü bir uyum mekanizmasına sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Toda-Yamamoto nedensellik testi bulguları, kadın işgücüne katılım ve sermaye oluşumundan ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri bulunduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, ekonomik büyümenin özellikle kadın işgücüne katılımı ve sermaye birikimi tarafından yönlendirildiğini göstermekte; buna karşılık doğurganlık ve kentleşmenin büyüme üzerindeki etkilerinin daha çok uzun dönemli yapısal dinamikler üzerinden gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, söz konusu değişkenleri eşanlı ve dinamik bir çerçevede ele alarak literatüre katkı sağlamakta ve Türkiye ekonomisi için politika çıkarımları sunmaktadır.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the relationship between female labor force participation, fertility, and economic growth within a comprehensive framework, focusing on the case of Türkiye. The interaction among these three variables plays a crucial role not only in determining economic performance but also in understanding demographic transformation processes. In this context, a time series econometric approach is employed using annual data covering the period 1990-2024. The analysis begins by investigating the stationarity properties of the variables through the Augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root test, followed by the Johansen cointegration test to explore long-run relationships among the variables. The findings reveal the existence of a long-run equilibrium relationship. Accordingly, short-run dynamics and the adjustment process toward equilibrium are analyzed using the Vector Error Correction Model (VECM). The VECM results indicate a strong adjustment mechanism toward long-run equilibrium. Furthermore, the Toda-Yamamoto causality test results suggest the presence of unidirectional causality running from female labor force participation and gross capital formation to economic growth. Overall, the findings indicate that economic growth in Türkiye is primarily driven by female labor force participation and capital accumulation, while the effects of fertility and urbanization operate mainly through long-term structural dynamics. By examining these variables simultaneously within a dynamic framework, this study contributes to the existing literature and provides policy-relevant implications for the Turkish economy.
